Offerte aanvragen
Home Wat zijn de risico’s van bodemdaling

Wat zijn de risico’s van bodemdaling

Scheuren in muren door bodemdaling

Ontdek verzakkingen op tijd

Vertonen de muren van je woning plotseling scheuren? Of zakt het tegelwerk rond het huis weg? Grote kans dat je te maken hebt met bodemdaling. Helaas zijn verzakkingen niet altijd direct zichtbaar en komt het probleem past later aan het licht. De gevolgen hebben enorme impact, omdat bodemdaling meestal tot hoge kosten leidt. Het is verstandig snel te handelen, ookal heb je een vermoeden. Een klein teken, zoals een verzakking van het terras is al een aanleiding om te checken wat de oorzaak is.

Tekenen van bodemdaling

  • Scheuren in muren en vensterbanken
  • Klemmende deuren en ramen
  • Wegzakkende bestrating
  • Toenemende wateroverlast
  • Plotselinge lekkage aan het riool

Bodemdaling is een groot probleem

Bodemdaling is een groot en bekend probleem in Nederland. In grote delen van het land zakt de bodem elk jaar enkele centimeters, met name in gebieden met veen- en kleigronden. De gevolgen van bodemdaling zijn in sommige gebieden groot. Het leidt bijvoorbeeld tot schade aan huizen, wegen, leidingen en infrastructuur. De kosten lopen in de miljarden en het probleem wordt door klimaatverandering alleen maar groter. Zo schat het Planbureau voor de Leefomgeving dat de maatschappelijke kosten tot 2050 kunnen oplopen tot 22 miljard euro. De oorzaken zijn divers en niet altijd de oorzaak van menselijk handelen. Van veenoxidatie tot gaswinning, maar de gevolgen zijn overal hetzelfde, waaronder schade aan gebouwen, infrastructuur en een toenemend risico op overstromingen. Er zijn ingrijpende maatregelen nodig in waterbeheer, ruimtelijke ordening en de manier waarop we bouwen.

Wat is bodemdaling?

Wat verstaan we eigenlijk onder bodemdaling? Er is sprake van bodemdaling als het niveau van de bodem zakt ten opzichte van een bepaald referentiepunt zoals het NAP (Normaal Amsterdams Peil). Het NAP is oorspronkelijk vastgesteld op basis van het zeeniveau (Noordzee). De grond onder je voeten zakt dus letterlijk langzaam naar beneden. In Nederland geldt dat de daling in het ene gebied aanzienlijk groter is dan in het andere gebied. Dit heeft verschillende oorzaken.

Wat zijn de oorzaken van bodemverzakking?

Bodemdaling in Nederland heeft verschillende oorzaken en is vaak een gevolg van menselijk handelen, zowel direct als indirect:

Veenoxidatie

Veenoxidatie is in feite het verrotten van het organisch materiaal in veengrond. Door het wegpompen van water droogt de bodem uit en klinkt in (zakt in) De veenbodem wordt op zo blootgesteld aan zuurstof, waardoor het rottingsproces op gang komt. Het organisch materiaal, waaruit veen hoofdzakelijk bestaat verteert langzaam en wordt omgezet in CO2. Dit draagt naar schatting twee tot drie procent bij aan de landelijke CO2-uitstoot. Normaal gesproken zorgt het grondwater ervoor dat het organisch materiaal afgesloten blijft van zuurstof en daardoor beschermd wordt. Doordat het waterpeil daalt verdwijnt deze natuurlijke bescherming.

Ontwatering voor landbouw

Hoge waterstand zorgt ervoor dat de bodem minder geschikt is voor bebouwing, veeteelt en landbouw. In Nederland zorgen we ervoor dat we het (grond)waterpeil kunstmatig laag houden om deze grond geschikt te maken voor landbouw of woningbouw. Het zorgt ervoor dat de bodem beter te bewerken is, echter het zorgt er ook voor dat de bodem hierdoor daalt door inklinken.

Zetting van klei- en veengronden

Net zoals je weg kunt zakken in drassige grond, zakken gebouwen en wegen ook weg. Het gewicht van gebouwen en wegen zorgt voor het indrukken van slappe grond.

Gaswinning

Groningen kampt regelmatig met aardschokken. Deze soms hevige bevingen worden veroorzaakt door gaswinning het Groningen-gasveld bij Slochteren. Het wegpompen van het gas uit de gasbel zorgt voor het “instorten” van de bodem. Dit zorgt vervolgens weer voor de daling van de bodem tot wel 40 centimeter. Vele woningen zijn al dusdanig verzakt dat herstel niet meer mogelijk is en bewoning te gevaarlijk is.

Klimaatverandering verergert het probleem

In een droger en warmer klimaat versnelt en verergert bodemdaling. Bij hogere temperaturen oxideert veen sneller en door een groter neerslagtekort zakken grondwaterstanden verder.

Grondsoorten in Nederland

Nederland beschikt over diverse grondsoorten verdeeld over het hele land. Het maakt Nederland zeker niet uniek omdat deze grondsoorten ook in andere landen voorkomen. Wat Nederland wél bijzonder maakt is de combinatie en concentratie op zo’n klein oppervlak. Op een betrekkelijk klein oppervlak vind je Löss, Zeeklei, rivierklei, zand en veengrond en dat binnen een paar uur rijden.

Veel variatie in soorten grond in een klein gebied

Die enorme variatie in zo’n compact gebied zie je niet vaak. Dat komt door onze ligging in een delta, ons lage reliëf, en onze geschiedenis van zeespiegelvariaties en rivierafzettingen. Ook bijzonder is hoeveelheid aan veengrond in Nederland – of beter gezegd, had. De veengebieden in West-Nederland zijn vrij groot en liggen onder NAP, wat voor extra uitdagingen zorgt. Die combinatie van uitgestrekte veengebieden onder zeeniveau is wel zeldzaam.
En natuurlijk speelt de menselijke beïnvloeding ook een rol. Nergens ter wereld is de bodem zo intensief bewerkt, ontgonnen, en gemanipuleerd als in Nederland. Dat maakt ons landschap en onze grondsoorten niet uniek, maar wel zeer karakteristiek.

 

Wat zijn mogelijke gevolgen van bodemdaling in Nederland

Bodemdaling is in Nederland een probleem, vooral in gebieden met veengrond en klei. Het werkt eigenlijk als een sluipend proces dat steeds meer schade veroorzaakt. Zandbodem is zeer stabiel en zal minder snel tot bodemdaling leiden. Daarentegen zien we steeds meer problemen ontstaan bij klei en veengronden. De gevolgen van bodemdaling is steeds meer terug te zien en heeft grote gevolgen voor diverse zaken.

Knappen/scheuren van (riool)leidingen

Bodemdaling heeft ook ernstige gevolgen voor leidingen onder de grond, en dan vooral voor het riool. Wanneer de bodem ongelijkmatig zakt, komen riool- en waterleidingen onder spanning te staan: ze gaan doorhangen, verzakken op stukken of komen scheef te liggen. Bij rioolbuizen ontstaan ​​verzakkingen waar het afvalwater niet meer goed doorstroomt, wat leidt tot verstoppingen, stankoverlast en op den duur scheuren van breuken in de buis. Door zo’n breuk kan rioolwater in de grond lekken of juist grond en zand de buis in spoelen, waardoor er holtes onder bestrating en tuinen ontstaan ​​- wat weer nieuwe verzakkingen veroorzaakt. Ook de aansluitingen tussen het huis en het hoofdriool zijn kwetsbaar, omdat het huis op palen vaak stabiel blijft terwijl de vlakke grond wegzakt; precies op dat overgangspunt knappen leidingen geregeld af. Daarnaast kunnen drinkwater- en gasleidingen door dezelfde grondbewegingen onder druk komen te staan, met lekkages als risico. Het tijdig inspecteren, zo nodig vervangen, opnieuw afschot geven of ondersteunen van leidingen is daarom belangrijk om grotere schade en gezondheidsrisico’s te voorkomen.

 

Vervangen riolering

Verzakken van fundering

Als de grond onder een huis wegzakt, kan dat gevolgen hebben voor de fundering van de woning. De fundering vormt de basis van het gebouw. Zakt de bodem aan de ene kant sneller weg dan aan de andere kant, dan komt het pand scheef te staan. De fundering wordt daardoor ongelijkmatig belast en kan gaan scheuren. Dat zie je vaak terug in scheuren in de muren, deuren en ramen die gaan klemmen en vloeren die niet meer waterpas liggen. In steden als Amsterdam, Haarlem en Zaanstad zijn de huizen in de oude stadskern nog gebouwd op houten palen. Normaal gesproken staan deze palen onder water en worden niet blootgesteld aan zuurstof, maar door bodemdaling zakt de grondwaterstand. De palen komen dan droog te staan ​​en kunnen ze gaan rotten, met alle gevolgen van dien. Het is daarom verstandig om op tijd te signaleren, zodat de schade en de herstelkosten beperkt blijven.

Verzakken van tuinen door bodemdaling

Bodemdaling zorgt in veel tuinen voor aanzienlijke verzakkingen, vooral op slappe veen- en kleigronden. Doordat de ondergrond langzaam inklinkt, komen terrassen, tegelpaden en opritten scheef te liggen of zakken plaatselijk weg, waardoor je losliggende of wiebelende tegels krijgt en water niet meer goed wegloopt. Dat laatste beïnvloedt de directe waterhuishouding van de tuin: regenwater blijft op de verzakte plekken staan, er ontstaan ​​plassen langs de gevel en vocht kan tegen de fundering en kruipruimte aan komen. Op zekere termijn leidt de afwisselende grondwaterstand bovendien tot verdere inklinking, scheuren in bestrating en zelfs schade aan tuinmuren, bescherming en de fundering van (bij)gebouwen. Een tuin die verzakt is niet alleen een cosmetisch probleem, maar ​​vaak is ophogen, herbestraten of het aanpassen van de afwatering nodig om nog meer schade te voorkomen.

Wateroverlast in de tuin door bodemdaling

Wat zijn signalen voor bodemverzakking?

Natuurlijk wil je zo spoedig mogelijk in kunnen grijpen als er sprake is van het verzakken van de bodem. Zeker als het gevolgen heeft voor jouw woning. Hoe kun je zien of er bij jou sprake is van bodemdaling. Let dan op de volgende signalen:

Heb je last van één van de bovenstaande zaken dan wil dat niet direct zeggen dat er spraken is van bodemdaling bij jou in de buurt. Het kunnen signalen zijn en het is daarom altijd verstandig een specialist in de hand te nemen en het per geval laten checken. Zo kun je eerder ingrijpen en veel hogere herstelkosten voorkomen.

Scheuren in beton door verzakking

Blaas- en zuigtechniek

Grondzuigen en zandblazen door middel van blaastechniek is natuurlijk niet de oplossing tegen bodemdaling, maar de techniek kan wel een oplossing bieden bij bieden aantal problemen die ontstaan door bodemverzakking. Dit zijn problemen zoals het verzakken van de grond rond woningen, het verzakken van tuinen, het wegzakken van zand/grond rond de fundering en grondverzakking in de kruipruimte. Daarnaast kunnen we hulp bieden bij het vrijzuigen van kabels en leidingen die beschadigd zijn door bodemverzakkingen.

Tuin ophogen

Het verzakken van tuinen zien we veel voorkomen in steden en dorpen die gebouwd zijn op veen- en/of kleigronden. Het gaat niet om tientallen centimeters per jaar maar wel zo’n 8 tot 9 millimeter per jaar. Op den duur kun je dit gaan merken aan bijvoorbeeld het verzakken van de bestrating in je tuin. Of er ontstaan steeds vaker grote plassen na een flinke bui, iets waar je nooit eerder last van had. Het is een natuurlijk proces dat niet te voorkomen is. Het verhelpen van het probleem kan door bijvoorbeeld je tuin op te hogen met zand of substraat. Heb je een tuin die lastig te bereiken is met zwaar materieel? Dan is blaastechniek een uitstekende optie bij het ophogen van de tuin.

Zandblazen onder/rond fundering

Als het zand rond de fundering weggezakt is, dan kan grond of zand van buitenaf de kruipruimte inzakken. Om dit tegen te gaan kun je zand aanbrengen onder en tegen de fundering. De kruipruimte is een slecht bereikbare ruimte. Door het zand via flexibele slangen tegen de fundering te blazen kun je het probleem snel en eenvoudig oplossen. Vaak worden verzakkingen direct rond de woning (of het pand) veroorzaakt doordat grond de kruipruimte is ingegleden, met zandblazen is het mogelijk om deze grondverzakkingen op te lossen.

Kruipruimte ophogen

Heb je meer en meer last van water in de kruipruimte? Dan kan dit een teken zijn dat de bodem van de kruipruimte gedaald is. Het is wel verstandig eerst een specialist in te schakelen om te kijken of het vochtprobleem geen andere oorzaak heeft, zoals rioollekkage. Natuurlijk kun je dit ook zelf checken. Om de waterproblemen tegen te gaan kunnen we de kruipruimte ophogen door er zand in te blazen. Eventueel hebben we ook de mogelijkheid om een laag schelpen aan te brengen. Schelpen nemen vocht op en houden dit vast.

Kabels en leidingen vrijzuigen

Door verzakkingen kunnen in de grond liggende leidingen en kabels onder druk komen te staan en uiteindelijk ook knappen. Het herstellen hiervan is noodzakelijk om meer schade te voorkomen. Om de leidingen uit te kunnen graven zonder deze nog verder te beschadigen gebruiken we zuigtechniek in plaats van de traditionele graafmethode. Met deze graafmethode zuigen we de grond rond de kabels en leidingen weg. Zo verklein je de kans op extra graafschade. Is het noodzakelijk extra zand aan te brengen om de verzakking te verhelpen? Dan is het mogelijk om het zand aan te brengen door middel van zandblazen.